Wanneer is de btw ingevoerd? De geschiedenis van de omzetbelasting
De btw is in Nederland ingevoerd op 1 januari 1969. Vraag je je af wanneer de btw is ingevoerd? Dan is dit het korte antwoord: de Wet op de omzetbelasting 1968 trad op die datum in werking. In dit artikel leggen we de geschiedenis uit. We vertellen waarom de btw er kwam en hoe de tarieven sindsdien veranderden.
Wanneer is de btw ingevoerd in Nederland?
De vraag "wanneer is de btw ingevoerd" heeft een helder antwoord. De btw ging in Nederland van start op 1 januari 1969. De juridische basis is de Wet op de omzetbelasting 1968. Die naam verwijst naar het jaar waarin de wet werd aangenomen (1968). De wet trad pas vanaf begin 1969 in werking.
De invoering stond niet op zichzelf. Nederland was in die tijd lid van de EEG, de voorloper van de Europese Unie. Binnen die samenwerking spraken de landen af om de omzetbelasting op elkaar af te stemmen. Alle lidstaten stapten over op een vergelijkbaar systeem: de belasting over de toegevoegde waarde. Zo kreeg West-Europa een eenduidige manier om belasting te heffen op goederen en diensten.
Wil je de historische details nalezen? Bekijk dan het historisch tarievenoverzicht in de Wet op de omzetbelasting 1968.
Wat is btw eigenlijk?
Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde. Het is een verbruiksbelasting. Dat betekent dat de belasting uiteindelijk drukt op de consument die een product of dienst koopt. Als ondernemer ben jij de schakel die de btw int. Je rekent btw bij je klanten en draagt dat bedrag af aan de Belastingdienst.
Het bijzondere aan de btw is dit: je betaalt belasting over de waarde die jíj toevoegt. De btw die je zelf aan leveranciers betaalt (de voorbelasting) mag je namelijk aftrekken. Zo betaal je per saldo alleen over jouw deel van de keten.
Waarom werd de btw ingevoerd?
Vóór 1969 had Nederland een cumulatief omzetbelastingstelsel. In dat oude systeem werd bij elke schakel in de keten belasting geheven over het volledige bedrag. Dus ook over de belasting die al eerder was betaald. Je kreeg belasting op belasting. Daardoor liep de uiteindelijke prijs flink op. Hoe meer tussenschakels, hoe hoger de belastingdruk.
De btw loste dit op. Door de voorbelasting aftrekbaar te maken, wordt alleen de toegevoegde waarde belast. Daarnaast zorgde de Europese afstemming binnen de EEG voor een eerlijker speelveld tussen landen. Dat waren de twee belangrijkste redenen om de btw in te voeren: het voorkomen van belasting op belasting én de Europese harmonisatie.
De tarieven door de jaren heen
Sinds de invoering in 1969 zijn de btw-tarieven meerdere keren aangepast. Vandaag kent Nederland drie tarieven:
- 21% – het hoge (algemene) tarief
- 9% – het verlaagde tarief
- 0% – het nultarief
Een belangrijke recente wijziging: per 1 januari 2019 ging het verlaagde tarief van 6% naar 9%. Dit werd geregeld in het Belastingplan 2019. Sindsdien geldt het verlaagde tarief van 9% voor onder meer voedingsmiddelen en boeken.
Een volledig overzicht van alle tariefswijzigingen vind je in het historisch tarievenoverzicht. We noemen hier bewust geen losse historische percentages uit het verleden, om verwarring te voorkomen.
Het huidige hoge tarief: 21%
Het hoge tarief van 21% btw geldt voor de meeste goederen en diensten. Reken je 21% over een bedrag van €100, dan kom je uit op:
€100 × 0,21 = €21 btw. De klant betaalt in totaal €121.
Het verlaagde tarief: 9%
Het verlaagde tarief van 9% geldt sinds 1 januari 2019 (daarvoor was dit 6%). Denk aan voedingsmiddelen, boeken en bepaalde diensten. Een rekenvoorbeeld:
€100 × 0,09 = €9 btw. De klant betaalt in totaal €109.
Het nultarief: 0%
Het nultarief van 0% geldt in specifieke situaties, zoals levering van goederen aan ondernemers in andere EU-landen en export buiten de EU. Je berekent dan geen btw, maar mag de voorbelasting wél aftrekken. Twijfel je of het nultarief voor jou geldt? Raadpleeg dan de Belastingdienst.
Btw in de rest van Europa
Omdat de btw destijds Europees werd afgestemd, kent elk EU-land dit systeem. De exacte tarieven verschillen wel per land. Duitsland hanteert bijvoorbeeld andere percentages dan Nederland. Doe je zaken over de grens? Controleer dan altijd welke tarieven en regels in dat land gelden.
Wat betekent dit voor jou als ondernemer?
Als ondernemer reken je btw over je omzet en draag je dit af via je btw-aangifte. Daarbij trek je de btw af die je zelf hebt betaald. Weet je niet precies hoeveel btw je moet rekenen of hoeveel je overhoudt? Gebruik dan onze btw-calculator om snel het juiste bedrag te berekenen.
Twijfel je welk tarief op jouw product of dienst van toepassing is? Bekijk dan het overzicht btw per branche. Raadpleeg bij twijfel altijd de Belastingdienst of je boekhouder.